Máy chà sàn bị rò điện: 5 nguyên nhân - 5 bước xử lý an toàn

Máy chà sàn bị rò điện đôi khi chỉ vì một vết nứt nhỏ trên lớp vỏ. Tuy nhiên, hệ quả ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng. Cùng nhận biết nhanh dấu hiệu, nguyên nhân và note lại cách xử lý từng bước, đúng kỹ thuật. 

1. Dấu hiệu nhận biết máy chà sàn bị rò điện

Tình trạng rò điện ở máy chà sàn không được báo hiệu trước bằng tiếng nổ hay tia lửa như trường hợp cháy mô tơ. Nó bắt đầu bằng dấu hiệu nhỏ, dễ bỏ qua:

• Tê, nhói hoặc giật nhẹ ở tay khi chạm vào vỏ, thân máy hoặc cần điều khiển.
• Aptomat hoặc thiết bị chống giật nhảy liên tục khi cắm hoặc bật máy. Trong khi đó, những đồ điện khác vẫn hoạt động bình thường.
• Bút thử điện sáng khi dò trên vỏ kim loại của máy.
• Vỏ dây nguồn nứt, phồng, lộ dây đồng hoặc có vệt gỉ sét ở đầu nối.
• Máy chạy yếu, giảm hiệu quả.
• Có thể có mùi nhựa cháy ở vỏ dây, phích cắm.

2. Máy chà sàn bị rò điện nguy hiểm như thế nào?

Tình trạng này ảnh hưởng đến cả người vận hành, môi trường xung quanh và thiết bị.

• Với con người: Môi trường chà sàn có nước và hóa chất làm điện trở cơ thể giảm đáng kể, dòng điện dễ đi qua. Người vận hành đang nắm chặt tay cầm máy chà sàn có rủi ro co giật cơ cao, khó buông thiết bị hơn.
• Thiết bị: Rò điện kéo dài làm mô tơ nóng, hỏng tụ điện, cháy cuộn dây, lỗi bo mạch, công tắc, tốn chi phí sửa chữa.
• Cơ sở vật chất: Hở điện máy chà sàn dẫn tới chập điện tại ổ cắm, dây nối. Hệ quả xấu nhất có thể xảy ra là hỏa hoạn tại khu vực làm việc (nhà xưởng, bệnh viện).

3. Làm rõ nguyên nhân máy chà sàn bị rò điện

90% sự cố rò điện trên máy chà sàn bắt nguồn từ nhóm nguyên nhân sau:

3.1. Dây nguồn, đầu nối bị hỏng lớp cách điện

Do điều kiện làm việc khắc nghiệt hơn nhiều so với dây điện dân dụng thông thường, dây nguồn máy chà sàn xuống cấp nhanh. Tình trạng rò điện xảy ra khi:

• Mòn vỏ cách điện: Trong quá trình di chuyển máy, dây bị mài mòn do kéo lê trên sàn gạch, xi măng. Lớp nhựa PVC bọc ngoài mòn dần, lõi đồng lộ ra.
•  Bị vật nặng đè: Xe đẩy, xe nâng, bánh xe máy chà sàn chèn lên đều có thể khiến dây điện máy chà sàn nứt, vỡ, bẹp. Lõi đồng biến dạng, lớp cách điện hở từ bên trong.
• Hóa chất ăn mòn: Dung dịch tẩy rửa công nghiệp có tính kiềm mạnh tiếp xúc nhiều với lớp vỏ có thể phá vỡ cấu trúc nhựa PVC. Lâu dần, vỏ bọc giòn và nứt vỡ.

3.2. Nước/hóa chất xâm nhập hệ thống mô tơ điện

Trong các bộ phận của máy chà sàn, mô tơ điện nhạy cảm với độ ẩm nhất. Nước, hơi ẩm, hóa chất ngấm vào trong cuộn dây làm giảm khả năng cách điện đột ngột tại lớp men bọc.

Con đường nhiễm ẩm điển hình:

• Nước lọt vào trong cuộn dây qua khe hở của vỏ mô tơ, đặc biệt khi máy làm việc trên nền ẩm kéo dài.
• Dùng vòi xịt nước cao áp để rửa máy. Đây là sai lầm phổ biến khi vệ sinh máy chà sàn, nước áp lực cao len vào mọi khe hở, kể cả cửa tản nhiệt.

3.3. Lớp cách điện của mô tơ, linh kiện xuống cấp

Lỗi này thường xảy ra sau một thời gian dài sử dụng thiết bị quá tải, quá nhiệt.

Lớp sơn cách điện của cuộn dây giòn, chai cứng và nứt. Bụi bẩn, hơi ẩm, muội than từ chổi than tích tụ, làm giảm điện trở cách điện giữa vỏ và cuộn dây.

Bên cạnh đó, tụ điện, bo mạch giảm tuổi thọ cũng khiến nguy cơ rò điện tăng.

3.4. Hệ thống tiếp địa, bảo vệ không phù hợp

Trong bất cứ thiết bị điện công nghiệp nào cũng có sẵn hệ thống tiếp địa, bảo vệ. Nếu hư hỏng, xuống cấp, khả năng bảo vệ của các linh kiện khác cũng giảm đáng kể. Người dùng trở thành nguồn dẫn điện duy nhất trong trường hợp rủi ro.

Một số đơn vị dùng ổ cắm 2 chân thay cho dòng 3 chân có tiếp địa. Hoặc dùng ổ 3 chân nhưng không nối dây đất vào hệ thống tiếp địa. Bộ phận tiếp địa bị oxy hóa, điện trở tiếp địa quá cao.

3.5. Nguồn điện, ổ cắm, dây nối không an toàn

Ổ cắm, dây dẫn điện có giới hạn chịu tải nhất định. Khi tổng công suất thiết bị vượt quá mức tải, dây dẫn và các điểm tiếp xúc sẽ nóng lên.

Nhiệt độ cao làm lớp nhựa cách điện mềm, nứt. Đến khi vỏ không còn nguyên vẹn, dòng điện sẽ thoát ra ngoài.

4. Cách xử lý an toàn khi máy chà sàn bị rò điện

Để đảm bảo an toàn và giải quyết triệt để, nhanh chóng tình trạng rò điện, bạn tiến hành như sau:

4.1. Bước 1: Dừng vận hành, ngắt nguồn và đặt cảnh báo 

Ngay từ những giây đầu tiên nghi ngờ máy chà sàn bị rò điện, bạn cần cô lập thiết bị bằng cách ngắt điện. Sau đó đặt biển cảnh báo để ngăn người khác chạm vào.

Cách ngắt nguồn đúng trình tự:

• Cắt cầu dao của mạch điện cấp cho máy trước.
• Rút phích cắm khi tay đã khô, ổ cắm không có dấu hiệu cháy nổ. Cầm vào thân phích, không cầm ở dây.

4.2. Bước 2: Kiểm tra hệ thống dây dẫn, phích cắm

Tiến hành từ ngoài vào trong, bắt đầu tại ổ cắm, dây nối dài.

Quan sát xem ổ cắm có đủ 3 cực (L - N - PE), có thực sự kết nối tiếp địa không.

Nhấn nút test trên thiết bị để thử chức năng của ELCB/RCBO, kiểm tra tình trạng của thiết bị bảo vệ.

Dùng đồng hồ vạn năng đo điện áp tại ổ cắm, xác nhận dải điện áp ổn định trong khoảng 210 - 230V.

4.3. Bước 3: Kiểm tra bộ phận bảo vệ an toàn

Bước này cần được thực hiện bởi kỹ thuật viên có chuyên môn. Người dùng không tự ý tháo, đặc biệt khi không có dụng cụ đo lường chuyên dụng.

Một thao tác sai có thể gây nguy hiểm, hỏng hóc nặng hơn và làm mất bảo hành (nếu còn thời hạn).

4.4. Bước 4: Quan sát mô tơ, linh kiện máy

Mục tiêu của bước này là ghi nhận dấu hiệu và khoanh vùng nghi vấn, tránh trường hợp tháo rời động cơ, linh kiện vô ích.

Trường hợp nên tháo:

• Mô tơ khét, có vết ám đen, đổi màu, biến dạng ở vỏ mô tơ, hộp đấu dây, nắp che.
• Có vệt nước, cặn vôi/hóa chất, vết ố, gỉ quanh mô tơ, khe gió, các khớp nối. 
• Gioăng ở nắp che, ống dẫn nước bị lệch, nứt, lão hóa.
• Chổi than mòn quá mức.
• Có tiếng ù, rè, tiếng mài, rít bất thường.

4.5. Bước 5: Bảo trì, sấy khô chi tiết hỏng

Khi đã làm rõ nguyên nhân rò rỉ điện, bước cuối cùng là xử lý triệt để vấn đề và lắp lại.

• Mô tơ bị ẩm: Dùng lò sấy chuyên dụng, làm khô ở nhiệt độ 80 - 100 độ C trong 4 - 8 tiếng, tùy mức độ ẩm. Kiểm tra mức độ hoàn thiện sau khi sấy bằng điện trở cách điện.
• Dây nguồn hỏng: Thay mới hoàn toàn, không quấn lại bằng băng keo vì lớp cách điện tạm thời như vậy không chịu được môi trường ẩm ướt nhiều ngày.
• Linh kiện hỏng: Mua mới loại tương ứng và thay thế đúng cách, không dùng phụ kiện máy chà sàn trôi nổi.
• Lắp ELCB/RCBO: Trường hợp thiếu thiết bị chống giật, cần lắp đặt bổ sung bằng ABB hoặc RCBO Schneider độ nhạy 30 mA.

5. Khi nào cần gọi thợ sửa máy chà sàn bị rò điện?

Những lỗi cơ bản liên quan đến dây nguồn, các chi tiết nhỏ bên ngoài có thể tự xử lý. Nhưng với những trường hợp nghiêm trọng sau, nên liên hệ thợ lành nghề:

• CB, thiết bị chống giật nhảy liên tục, dù đã kiểm tra dây, phích cắm.
• Đã thay dây điện nhưng máy vẫn giật, gây tê tay.
• Máy chà sàn có mùi khét, vết cháy hoặc tia lửa từ trong ra.
• Nước, hóa chất đã ngấm vào mô tơ, bo mạch, hộp điện.
• Nghi ngờ hỏng cuộn dây mô tơ, cổ góp, chổi than.
• Hỏng bộ phận tiếp địa, thiết bị bảo vệ.

Máy chà sàn bị rò điện không nên chủ quan. Tốt nhất, hãy dừng lại ngay và tìm nguyên nhân, khắc phục hoàn toàn. Nếu chưa biết hướng xử lý tốt nhất, liên hệ ngay DQC-TECH để được hỗ trợ.